Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

 

«Τελείες, παράγραφοι και... κενά». Γράφει ο Σωτήρης Ζάχος

«Κύριε, μας είπαν στο σχολείο...». Όταν το ακούω αυτό νιώθω ανατριχίλα για όσα θα ακολουθήσουν. Ξέρετε, συχνά, όσα τους λένε στο σχολείο σχετίζονται με το μάθημα που διδάσκω, την Έκθεση και είναι ένας ύμνος στην αυθεντία εκείνου που τα λέει. Συνήθως, μάλιστα, «όσα τους λένε στο σχολείο» συνοδεύονται από την υπενθύμιση του ότι αυτός που λέει, όσα λέει, βαθμολογεί στις Πανελλαδικές και άρα γνωρίζει τα πάντα. Γιατί το να βαθμολογεί κανείς στις Πανελλαδικές είναι τίτλος και πτυχίο καλύτερο από οποιοδήποτε άλλο πτυχίο και μάστερ και διδακτορικό μαζί. Λες και οι βαθμολογητές αποτελούν την αφρόκρεμα της εκπαιδευτικής κοινότητας ή προκύπτουν από κάποια ουσιαστική αξιολόγηση.

685

Κάποτε βέβαια, όσα τους λένε στο σχολείο ή οπουδήποτε αλλού, είναι μια μπαρούφα και μισή. Για παράδειγμα το αμίμητα αξιοθρήνητο: «Κύριε, η κυρία (ή ο κύριος ενίοτε) που μας κάνει Έκθεση στο σχολείο μάς είπε ότι μια παράγραφος πρέπει να είναι δεκατέσσερις γραμμές». Μάλιστα. Αυτό τους είπε η κυρία που τους κάνει Έκθεση. Κι αυτή η κυρία -και δεν είναι μία αλλά πολλές- περιμένει αποδοχή και σεβασμό από τους μαθητές. Βέβαια, αυτή η κυρία, όπως όλοι πρέπει να γνωρίζουμε, «διορθώνει στις Πανελλαδικές»! Πιθανώς, όμως, η συγκεκριμένη κυρία δεν έχει γράψει ποτέ στη ζωή της τίποτε πέρα από λίστα με ψώνια για το μπακάλικο.

Όσο κι αν ερευνήσει κανείς, ορισμό παραγράφου με κριτήριο την έκτασή της δε θα βρει. Η παράγραφος ορίζεται παγκοσμίως ως αυτόνομο τμήμα-νόημα του γραπτού λόγου αλλά όχι ως έκταση. Κι όμως, κάποιες κυρίες βγαίνουν και τσαμπουνάνε την μπούρδα κι όποιον πάρει ο χάρος. Και μετά έχουμε παραδείγματα παιδιών που ενώ έχουν διατυπώσει ένα νόημα, συνεχίζουν γράφοντας ανοησίες, με «επίσης» και «παράλληλα», ώσπου η παράγραφος να φτάσει τις επιθυμητές δεκατέσσερις γραμμές.

Κι άντε κυρία μου, να δεχτούμε τον ορισμό της παραγράφου που εισήγαγες. Βγαίνει άκρη; Με το γραφικό χαρακτήρα ποιου θα ορίσουμε το κριτήριο; Γιατί υπάρχει εκείνο το παιδί που γράφει γράμματα ψείρες. Για να διαβαστούν απαιτείται η επιστράτευση ισχυρού μικροσκοπίου. Υπάρχει, όμως, κι εκείνο το ζωντόβολο που κάνει κάτι γομαρογράμματα, νααα με το συμπάθιο. Οπότε, κυρία μου, μήπως πρέπει παρόμοιες εκστατικές συμβουλές να τις συνοδεύσεις με εγχειρίδιο για το είδος αλλά και το μέγεθος της γραμματοσειράς των παιδιών;

Ο ορισμός της παραγράφου, όμως, δεν είναι ο μόνος που απαιτεί τη λύπησή μας. Είναι και ο αριθμός των τελειών. Ναι, ο αριθμός των τελειών που πρέπει να περιέχει μια παράγραφος και για να ακριβολογώ εκείνη του προλόγου. Μου μεταφέρει μαθητής την εμπειρία του από διόρθωση Έκθεσης στο σχολείο: «Αυτή... που μας κάνει Έκθεση (και μάλλον διορθώνει στις Πανελλαδικές συμπληρώνω εγώ) μου είπε ότι ο πρόλογος χρειάζεται πέντε (5) τελείες». Στη λογική ερώτησή μου αν του εξήγησε για ποιο λόγο χρειάζεται πέντε κι όχι έξι ή τέσσερις ή κάτι άλλο, απάντηση δεν πήρα. Ούτε, μάλλον, κι ο μαθητής είχε πάρει. Δηλαδή, αυτή η κυρία ορίζει τον πρόλογο ως τμήμα του γραπτού λόγου που απαρτίζεται από πέντε περιόδους; Τέλος πάντων, τη βρήκαμε τη λύση για να της κάνει το κέφι. Ο συγκεκριμένος μαθητής είχε χρησιμοποιήσει τρεις τελείες, οπότε αποφασίσαμε στο τέλος του προλόγου να χρησιμοποιεί τα αποσιωπητικά, ώστε να συμπληρώνει το μαγικό αριθμό πέντε.

Στο hall of fame όσων τους έχουν πει στο σχολείο δε θα μπορούσα να μη συμπεριλάβω τη συναρπαστική συμβουλή καθηγήτριας για τον τρόπο οργάνωσης μιας περίληψης. Η συγκεκριμένη -βαθμολογήτρια Πανελλαδικών, φυσικά- προτείνει στους μαθητές να γράφουν αποσπασματικά το νόημα κάθε παραγράφου του κειμένου που τους δίνεται αφήνοντας ένα κενό στην αρχή της περίληψής τους! Για τη συγκεκριμένη κυρία η περίληψη δε χρειάζεται να αποτελεί ένα ενιαίο κείμενο. Η συνοχή της -τόσο της περίληψης όσο και της κυρίας- μάλλον έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Θα αναρωτιέστε ίσως για το κενό στην αρχή της περίληψης και δε θα έχετε άδικο. Λοιπόν, για να μη σας κρατάω σε αγωνία, το κενό συμπληρώνεται στο τέλος και είναι το θεματικό κέντρο της περίληψης. Ο πρόλογός της, δηλαδή. Κι αν απορείτε για το τι συμβαίνει όταν το θεματικό κέντρο του κειμένου είναι μεγαλύτερο ή μικρότερο από το κενό που έχει αφήσει ο μαθητής, η κυρία έχει τη λύση. Ο μαθητής θα πρέπει να χρησιμοποιήσει το κατάλληλο μέγεθος γραμμάτων, ώστε αυτό να καλυφθεί με ακρίβεια...

«Κύριε, μας είπαν στο σχολείο...». Όταν το ακούω αυτό χαμογελάω. Σκέφτομαι αυτό που έλεγε ο Γούντι Άλεν: «Είχα μια φρικτή εκπαίδευση. Ήμουν σε ένα σχολείο για διανοητικά καθυστερημένους καθηγητές».

 

Ο κ. Ζάχος πίστευε ότι διδάσκει το μάθημα της Έκθεσης

στο φροντιστήριο «άποψη»

http://sotiriszachos.blogspot.com/