Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Σάββατο, 16 Δεκεμβρίου 2017

ev media-logo

«Το κοινωνικό στίγμα της Αναπηρίας». Άρθρο της Μαρίας Κλέσιορα (Ψυχολόγος ΚΔΑΠ-ΜΕΑ «Ανεμώνη») για τη σημερινή Ημέρα ΑμεΑ

Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία θεσπίστηκε από τα Ηνωμένα Έθνη το 1992 και εορτάζεται σε όλο τον Πλανήτη στις 3 Δεκεμβρίου, προωθώντας την κατανόηση σε θέματα αναπηρίας και την κινητοποίηση υπέρ των δικαιωμάτων αξιοπρέπειας και ευημερίας των ατόμων με αναπηρία. Ο εορτασμός αυτής της ημέρας επιδιώκει την αύξηση του βαθμού ένταξης των ατόμων με αναπηρία σε κάθε πτυχή της πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής ζωής.

amea-logo11

 

Ένα άτομο με αναπηρία (σωματική, αισθητηριακή ή νοητική) θα κληθεί να αντιμετωπίσει στην καθημερινότητά του πολλές δυσκολίες, παραδείγματος χάριν δυσκολίες στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας, οικονομικά προβλήματα κ.α.. Όμως ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει δεν είναι τόσο η αναπηρία του αυτή καθ’ εαυτή, όσο ο στιγματισμός του για την αναπηρία που έχει και κατ’ επέκταση η αρνητική στάση της κοινωνίας απέναντί του.

 Η κοινωνία αισθάνεται αμηχανία απέναντι σε ότι είναι διαφορετικό από αυτά που έχει συνηθίσει. Ο φόβος για το άγνωστο-διαφορετικό μας οδηγεί συχνά στο να προσπαθούμε να το κατανοήσουμε με βάση τα χαρακτηριστικά που το κάνουν να διαφέρει από εμάς. Αυτός ο μηχανισμός όμως έχει σαν αποτέλεσμα τον ορισμό του διαφορετικού, στην προκειμένη περίπτωση του ανάπηρου ατόμου, αποκλειστικά και εξ ολοκλήρου με βάση την αναπηρία του. Δηλαδή το άτομο με αναπηρία φαίνεται σαν να χάνει όλες τις άλλες ιδιότητες και χαρακτηριστικά του και αντιμετωπίζεται από τους άλλους μόνο σαν φορέας μιας αναπηρίας.

 Είναι αλήθεια πως πολλά άτομα δε γνωρίζουν πώς να φερθούν σ' ένα άτομο με αναπηρία και εστιάζοντας στο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτών των ατόμων γίνονται, χωρίς πάντα να το συνειδητοποιούν, φορείς στερεοτύπων και προκαταλήψεων. Έτσι εκδηλώνουν πολύ συχνά αντιδράσεις όπως το επίμονο κοίταγμα, τις αδιάκριτες ερωτήσεις και τελικά τη συμπεριφορά απόρριψης ή/και υπερπροστασίας των ατόμων αυτών.

 Συχνά λοιπόν το άτομο με αναπηρία περιθωριοποιείται και γενικά βιώνει όλες τις επιπτώσεις του κοινωνικού αποκλεισμού. Ο κοινωνικός αποκλεισμός επιβαρύνει την κατάσταση του ατόμου, τη συμπτωματολογία του και έχει βρεθεί σε έρευνες ότι σχετίζεται με την επιδείνωση της πορείας αποκατάστασής ή/και της βελτίωσής του σε διάφορους τομείς.

 Επίσης ο κοινωνικός στιγματισμός επηρεάζει άμεσα την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμησή του ανάπηρου ατόμου, καθώς αποτελεί ισχυρό πλήγμα στον αυτοσεβασμό και την αυτοαξιολόγησή του. Όταν το ανάπηρο άτομο αντιμετωπίζεται σαν κάποιος που δεν είναι ικανός για τίποτε, δε γνωρίζει τίποτε, ότι είναι ανεπίδεκτος μαθήσεως, ότι είναι άρρωστος, τεμπέλης και μη παραγωγικός, εσωτερικεύει τη γνώμη που έχουν οι άλλοι γι αυτόν και πείθεται για την ανικανότητά του. Οι συμπεριφορές διάκρισης οδηγούν σε στιγματισμό πολλές φορές και της οικογένειας του αναπήρου ατόμου. Η ίδια η οικογένεια κατηγορεί τον εαυτό της και νιώθει ντροπή για το ανάπηρο μέλος της. Μάλιστα κάποιες οικογένειες θεωρούν ότι η καλύτερη λύση είναι η απόκρυψη του προβλήματος.  Αναπηρία δε σημαίνει ανικανότητα. Η αναπηρία είναι αναπόσπαστο τμήμα της κοινωνίας, το οποίο αποδεικνύεται από στατιστικά στοιχεία που δείχνουν ότι το 10% με 19% του γενικού πληθυσμού έχει κάποιου είδους αναπηρία. Τα άτομα με αναπηρία έχουν πολλές δυνατότητες και δεξιότητες, που μπορούν να εξελιχθούν αν τους το επιτρέψουν οι συνθήκες και το περιβάλλον. Ένα άτομο πέρα από τη διαφορετικότητα που το κάνει να ξεχωρίζει από το κοινωνικό σύνολο, έχει και μια σειρά από άλλα λειτουργικά χαρακτηριστικά τα οποία αξίζει να πλησιάσουμε και να γνωρίσουμε.

 Εξάλλου, η εμπειρία δείχνει ότι η επαφή με άτομα που βιώνουν κάποιου είδους διαφορετικότητας μας προσφέρει πολλά, καθώς μπορούμε ν' αντλήσουμε πολύτιμα διδάγματα ζωής. Ας ξεπεράσουμε λοιπόν στην πράξη το φόβο και ας σπάσουμε τα δεσμά των προκαταλήψεων που μας εμποδίζουν να έχουμε ουσιαστική επαφή με το συνάνθρωπό μας.

 

Μαρία Κλέσιορα

Ψυχολόγος του ΚΔΑΠ-ΜΕΑ «Ανεμώνη»