23 Ιουνίου 2024

ΜΕΝΟΥ

“Πλανητική Σύνοδος”, ορατή σήμερα το απόγευμα και από την Ευρυτανία. Τι πρέπει να γνωρίζετε για το σημαντικότερο αστρονομικό φαινόμενο του 2020

ΦΩΤΟ: Εδώ και αρκετές ημέρες ο Δίας (Jupiter) και ο Κρόνος (Saturn) πλησιάζουν ολοένα και περισσότερο καθημερινά. Σήμερα θα έρθουν τόσο κοντά που θα μοιάζουν με ένα μεγάλο αστέρι

Σήμερα, Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου 2020, που είναι και η μικρότερη σε διάρκεια μέρα του χρόνου, όποιος σηκώσει το βλέμμα προς τον ουρανό -και με την προϋπόθεση ότι δεν θα επικρατεί συννεφιά- θα δει ένα λαμπερό αστέρι. Για περίπου δυόμισι ώρες, οι δύο μεγαλύτεροι πλανήτες στο ηλιακό σύστημα, ο Δίας και ο Κρόνος, σε ένα ουράνιο φαινόμενο που ονομάζεται «Σύνοδος», θα έλθουν πολύ κοντά.

Στο Καρπενήσι, ο Δημήτρης Δεληγεωργόπουλος, πρόεδρος στον Σύλλογο Ερασιτεχνών Αστρονόμων, ευελπιστεί σε ανέφελο ουρανό ώστε να αποτυπώσει το σημαντικότερο αστρονομικό φαινόμενο του 2020, λέει στα Ευρυτανικά Νέα.

Ορισμένες χρήσιμες ερωταποκρίσεις για τη σημερινή πλανητική σύνοδο, δημοσίευσε το AstroVox.

1. Τι είναι η πλανητική σύνοδος;

Οι πλανητικές σύνοδοι συμβαίνουν όταν δύο (ή περισσότεροι) πλανήτες εμφανίζονται κοντά στον ουρανό, το οποίο αποτυπώνεται αστρονομικά είτε με το ίδιο εκλειπτικό μήκος λ είτε με την ίδια ορθή αναφορά. Από την προοπτική της Γης, αυτό που παρατηρούμε είναι τους δυο πλανήτες να βρίσκονται φαινομενικά κοντά και τον έναν να «προσπερνάει» λίγο πιο βόρεια ή νότια τον άλλον. Στην πραγματικότητα, οι πλανήτες απέχουν μεταξύ τους πολύ μεγάλες αποστάσεις.

2. Γιατί είναι ξεχωριστή αυτή η σύνοδος;

Πλανητικές σύνοδοι συμβαίνουν συχνά όμως οι πιο σημαντικές σύνοδοι συμβαίνουν όταν περιλαμβάνουν τους φωτεινούς πλανήτες και όταν η φαινόμενη απόστασή τους είναι μικρή. Όταν πρόκειται για τους δύο μεγάλους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, τον Δία και τον Κρόνο, την ονομάζουμε Μεγάλη Σύνοδο. Οι φαινόμενες αποστάσεις στον ουρανό μετρούνται με την γωνιώδη απόσταση, σε μοίρες, λεπτά και δεύτερα λεπτά της μοίρας. Για παράδειγμα η Σελήνη έχει γωνιώδη διάμετρο περίπου μισή μοίρα ενώ ο πλανήτης Δίας λίγο πάνω από μισό λεπτό της μοίρας (33 δεύτερα λεπτά). Στη συγκεκριμένη σύνοδο, ο Δίας και ο Κρόνος θα χωρίζονται από μόλις 6 πρώτα λεπτά της μοίρας!

3. Ποια είναι η σπανιότητα της συνόδου;

Ο Δίας και ο Κρόνος βρίσκονται σε σύνοδο κάθε 20 περίπου χρόνια. Σε αυτά τα 20 χρόνια ο Κρόνος εκτελεί τα 2/3 μιας περιφοράς του γύρω από τον ήλιο ενώ ο Δίας μία πλήρη περιφορά και 2/3 μιας δεύτερης. Κάθε 20 συνόδους, δηλαδή με μια περίοδο περίπου 400 χρόνων, έχουμε μία ή περισσότερες κοντινές συνόδους. Την προηγούμενη «απλή» σύνοδο πριν 20 χρόνια οι δύο αέριοι πλανήτες χωρίζονταν από γωνιώδη απόσταση 1,2 μοίρας ενώ η προηγούμενη υπερ-σύνοδος ήταν το 1623, αρκετά κοντά στον ήλιο όμως. Κοντινή σύνοδο θα έχουμε και το 2080 ενώ μετά θα πρέπει να περιμένουμε μετά το 2400!

4. Ποια ημέρα μπορούμε να την παρατηρήσουμε;

Εδώ και αρκετές ημέρες ο Δίας και ο Κρόνος πλησιάζουν ολοένα και περισσότερο καθημερινά. Η Μεγάλη Σύνοδος θα συμβεί την Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου λίγο μετά τις 20:00 ώρα Ελλάδος (αφού δύσουν οι πλανήτες) ωστόσο η φαινόμενη απόστασή τους θα είναι πρακτικά ίδια όλο το απόγευμα της ημέρας αυτής. Μία ημέρα πριν και μετά, η γωνιώδη απόστασή τους θα είναι 50% μεγαλύτερη, περίπου 9 πρώτα λεπτά.

5. Πού στον ουρανό θα φανεί και τι ώρα να κοιτάξουμε;

Οι πλανήτες θα βρίσκονται στον νοτιοδυτικό ουρανό και θα είναι εύκολα ορατοί ήδη από το σούρουπο, πριν σκοτεινιάσει τελείως. Θα μπορούν να παρατηρηθούν ήδη σε γαλάζιο φόντο σε ύψος λίγο κάτω από 20 μοίρες γύρω στις 17:30 ενώ έως τις 18:30 θα έχει μεν πλήρες σκοτάδι αλλά θα έχουν χάσει πολύ ύψος και θα βρίσκονται σε ύψος μόλις 10 μοιρών. Καθώς η ατμόσφαιρα σε χαμηλά ύψη διαταράσσει ιδιαίτερα τα πλανητικά είδωλα, προτείνεται να είμαστε έτοιμοι να παρατηρήσουμε αμέσως μετά τη δύση του ήλιου με το που θα γίνουν ορατοί. Η ιδανική παρατήρηση θα γίνει όταν θα έχει βαθύνει το μπλε του ουρανού αρκετά χωρίς να χαμηλώσουν πολύ οι πλανήτες. Βρείτε, πάντως, μέρος παρατήρησης με ανοιχτό νοτιοδυτικό ορίζοντα για να τους παρατηρήσετε για όσο περισσότερο χρονικό διάστημα γίνεται.

6. Πώς θα φαίνεται διά γυμνού οφθαλμού;

Πριν και μετά την 21η Δεκεμβρίου οι πλανήτες θα φαίνονται ιδιαίτερα κοντά, με τον πολύ φωτεινότερο Δία αρχικά από κάτω και μετά από πάνω. Την ίδια την ημέρα της Μεγάλης Συνόδου, όμως, οι πλανήτες θα βρίσκονται τόσο κοντά ώστε να δίνουν την εντύπωση ενός ενιαίου, ίσως ελαφρώς επιμήκους αντικειμένου. Οι έχοντες οξεία όραση θα μπορούν να ξεχωρίσουν θεωρητικά τα δύο αντικείμενα όμως η ιδιαίτερα μεγαλύτερη φωτεινότητα του Δία ίσως «πνίξει» τον αμυδρότερο Κρόνο, ειδικά αν οι συνθήκες της ατμόσφαιρας δεν είναι ιδανικές. Αναμένουμε όλοι να δούμε πώς θα φανεί στην πράξη!

7. Πώς μπορούμε να παρατηρήσουμε το φαινόμενο καλύτερα;

Με απλά κιάλια θα είναι εύκολα ορατοί ως διακριτοί οι πλανήτες ενώ θα φαίνονται και οι δορυφόροι του Δία και μια υποψία δακτυλίων του Κρόνου. Όμως, αυτό που πραγματικά περιμένουν οι παρατηρητές είναι τη δυνατότητα ταυτόχρονης παρατήρησής τους από ένα τηλεσκόπιο καθώς η φαινόμενη απόστασή τους θα είναι τόσο μικρή που θα φαίνονται ακόμα και με υψηλή μεγέθυνση! Αυτό σημαίνει πως μπορείτε να παρατηρήσετε μαζί, στο ίδιο πεδίο τους δακτυλίους του Κρόνου και τις ζώνες του πλανήτη Δία! Παρατηρείστε νωρίς, όσο οι πλανήτες είναι το δυνατόν ψηλότερα.

8. Πώς μπορούμε να το φωτογραφίσουμε;

Το φαινόμενο μπορεί να αποτυπωθεί με πολλούς τρόπους ωστόσο κοντά στην ημέρα της συνόδου οι φωτογραφίες τοπίου δεν θα μπορέσουν να διαχωρίσουν εύκολα τους δύο πλανήτες όπως θα γίνεται τις ημέρες πριν και μετά. Συνίσταται, λοιπόν, την βραδιά της συνόδου να γίνει φωτογράφηση μέσα από τηλεσκόπιο που μπορεί να αποτυπώσει ταυτόχρονα τα χαρακτηριστικά και των δύο πλανητών μέσα από το ίδιο πεδίο, είτε με στατικές φωτογραφίες είτε με βίντεο σύμφωνα με τις συνήθεις πλανητικές φωτογραφικές πρακτικές. Πρόκληση θα αποτελέσει η διαφορά στη φωτεινότητα των αντικειμένων και η χρήση ικανής εστιακής απόστασης ώστε, ανάλογα και τον φωτογραφικό εξοπλισμό, να παρέχει την απαιτούμενη διακριτική ικανότητα ώστε να καταγραφούν χαρακτηριστικά των πλανητών.

ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
ΑΘΛΗΤΙΚΑ