Άρθρο από την έντυπη έκδοση, από τη στήλη Η ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ του Διονύση Παρούτσα
Το ότι η Ευρυτανία έχει τον πιο γερασμένο πληθυσμό της Ευρώπης το έχουμε εμπεδώσει πλέον όλοι. Δεν χρειαζόταν βέβαια οι στατιστικές μελέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να το διαπιστώσουμε. Μια βόλτα στα χωριά αρκεί. Ή μάλλον μια βόλτα στην πλατεία του Καρπενησίου ένα πρωί, είναι επίσης αρκετή για να το δούμε με τα ίδια μας τα μάτια. Φυσικά δεν είναι μόνο η Ευρυτανία. Εσχάτως πρόεδροι κομμάτων, προεκλογικώς περιοδεύοντες ανά την Ελληνική επαρχία ανακράζουν μετ’ επιτάσεως: «Η Ελλάδα κινδυνεύει δημογραφικά και πρωτίστως όλοι οι ορεινοί δήμοι της χώρας. Έχουμε χρέος ως πολιτικό σύστημα να σχεδιάσουμε σε στέρεες βάσεις την περιφερειακή ανάπτυξη για να αντιμετωπίσουμε τον δημογραφικό κίνδυνο, που θα οδηγήσει τα χωριά μας στην ερήμωση».
Λόγια, λόγια, λόγια. Και δεν είναι οι μόνοι που τα λενε. Κάθε πολιτικός, μόλις βγει για λίγο από το καβούκι του στην Αθήνα, διαπιστώνει την δύσκολη κατάσταση και ομνύει, διαρρηγνύοντας τα ιμάτιά του, ότι κάτι θα κάνει γι’ αυτό. Και το κακό είναι πως ό,τι λέει το πιστεύει. Μόνο που γυρίζοντας πίσω, δεν κάνει απολύτως τίποτα. Και τι να κάνει δηλαδή;
Η τάση των πληθυσμών να μετακινούνται στις μεγαλουπόλεις δεν είναι κάτι που μπορεί να αναστραφεί διότι υπάρχει η αμείλικτη γλώσσα των αριθμών. Υπάρχουν τα δεδομένα μιας σχετικής έρευνας που έγινε μόλις πρόπερσι την Κίνα*: Όσο περισσότερους κατοίκους έχει μια πόλη, τόσο αυξάνεται το εισόδημα των κατοίκων της. Αυτό σημαίνει ότι αν ένας φτωχός στην Φουρνά επιβιώνει με 400 ευρώ τον μήνα, στην Αθήνα ο ίδιος φτωχός θα βγάζει οπωσδήποτε 850 ευρώ. Μα με τα επιδόματα, μα με τα κοινωνικά παντοπωλεία, μα επειδή θα βρίσκει 2-3 μεροκάματα, θα κερδίζει τουλάχιστον διπλάσια από αυτόν που ζει στο χωριό. Κι όπως και να έχει, στην ίδια χώρα τα διπλάσια χρήματα έχουν διπλάσια αξία.
Θα πείτε, αξίζει να ζει κανείς μέσα σε παραπήγματα, να μην έχει να πληρώσει το λεωφορείο, να κινδυνεύουν τα παιδιά του να μπλέξουν ανά πάσα στιγμή και να αντιμετωπίζει όλα όσα η φτώχεια συνεπάγεται στη μεγαλούπολη; Και θα απαντήσει κι αυτός: αξίζει κανείς να ξεπαγιάζει στην Ευρυτανία, να μην έχουν τα παιδιά του πού να πάνε, να ταλαιπωρείται κόβοντας ξύλα ή μαζεύοντας καρύδια και να μην μπορεί να τους πάρει ούτε ένα τάμπλετ; Τουλάχιστον στην Αθήνα όσο χάλια κι αν είναι, υπάρχουν ευκαιρίες και μόνο όποιος δεν θέλει δεν δουλεύει!
Σε μια έρευνα του Κέντρου για τις Πολιτικές Ανάπτυξης Πόλεων** διαπιστώθηκε πως σε όλη την Ευρώπη λόγω της δομής της οικονομίας και της απασχόλησης, το μέσο επίπεδο εισοδήματος στις μεγάλες πόλεις είναι πολύ υψηλότερο από ό,τι στις μικρές πόλεις ή τις αγροτικές περιοχές. Κατά συνέπεια οι αριθμοί είναι αμείλικτοι: Κανείς δεν θα επιλέξει να έρθει να ζήσει στον τόπο μας, διότι οι ευκαιρίες είναι περιορισμένες.
Κάποια στιγμή γίναμε «βάιραλ», με τις προτάσεις του Δήμαρχου Αγράφων για ενίσχυση των επιτόκων γυναικών και της κίνησης στη Φουρνά για πρόσκληση πολύτεκνων οικογενειών. Οι προσπάθειες αυτές των τοπικών αρχών, πότε να δώσουν 3000 ευρώ σε κάθε γυναίκα που γεννάει εντός του Δήμου, και πότε να προσφέρουν δωρεάν σπίτια σε πολύτεκνες οικογένειες για να στηριχτούν και παραμείνουν ανοιχτά τα σχολεία, όσο και αν είναι αξιέπαινες – και πρωτότυπες – δεν αποτελούν τίποτε άλλο παρά ασπιρίνες σε κάποιον ετοιμοθάνατο. Άντε και ήρθαν πέντε – δέκα οικογένειες, άντε και κρατήθηκε ένα σχολείο για 3 ακόμα χρόνια. Τι έγινε; Τι θα γίνει στη συνέχεια; Με τι πόρους ο Δήμος θα στηρίξει αποχιονισμούς, λογαριασμούς ρεύματος, επιδιορθώσεις δρόμων, αιτήματα για λειτουργία Αγροτικών Ιατρείων και Κέντρων Υγείας;
Ο μόνος τρόπος για να επανακάμψει ο πληθυσμός, είναι ακριβώς η μελέτη των στατιστικών στοιχείων. Αν κοιτάξουμε προσεκτικά τα στατιστικά στοιχεία θα δούμε ότι σε τέσσερις χώρες η κατάσταση έχει αντιστραφεί: στην Ολλανδία, την Αυστρία, το Βέλγιο και τη Μάλτα το μέσο εισόδημα στις μικρές πόλεις και τις αγροτικές περιοχές ξεπέρασε το εισόδημα των κατοίκων των μεγάλων πόλεων. Επίσης , είναι ενδιαφέρον ότι κατά την περίοδο 2013-2022 σε 12 χώρες το χάσμα μεταξύ του μέσου εισοδήματος των κατοίκων των μεγάλων πόλεων και του πληθυσμού των μικρών πόλεων και των αγροτικών περιοχών έχει μειωθεί. Αυτό συμβαίνει λόγω της αύξησης της τάσης για εξ αποστάσεως απασχόληση, την αύξηση του μεριδίου άλλων μορφών εισοδήματος και της μετανάστευσης του πλούσιου πληθυσμού σε πιο φιλικές προς το περιβάλλον περιοχές.
Έτσι ίσως να μην είμαστε και εντελώς καμένο χαρτί. Η συνεχής βελτίωση των υποδομών μεταφορών, η επιθυμία να ζήσουν σε πιο φιλικά προς το περιβάλλον μέρη βοηθούν τους ανθρώπους να λαμβάνουν ευέλικτες αποφάσεις. Η έρευνα μάλιστα, καταλήγει ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί πιθανότατα και στο μέλλον καθώς η κλιματική αλλαγή μπορεί να την ενισχύσει ήδη μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Κατά συνέπεια, εξειδικεύοντας στον δικό μας τρόπο, φαίνεται πως η μόνη λύση είναι η κατασκευή επί τέλους, του δρόμου Λαμία – Καρπενήσι, η ενίσχυση των υποδομών (Νοσοκομείο-Θέρμανση-Δρόμοι), φορολογικές διευκολύνσεις. Κι αυτό όχι για κανένα άλλο λόγο, αλλά διότι χιλιομετρικά είμαστε αρκετά κοντά στην Αθήνα, και πλεονεκτούμε ως προς αυτό σε σχέση με την υπόλοιπη Πίνδο.
Με λίγα λόγια αυτό που πρέπει να διευκολυνθεί είναι η παραγωγή πλούτου με βάση την καινοτομία και τη νέα εποχή, κι όχι με δράσεις τύπου «αγροτουρισμός, καλλιέργεια ρίγανης, μελισσοκομία και υλοτομία». Αυτά είναι οικονομικές προσεγγίσεις μιας άλλης εποχής, που παρήλθε ανεπιστρεπτί και δεν είναι πλέον ικανές να παράγουν τους πόρους που απαιτούνται για να στηρίξουν τις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας.
*https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10861076/
** https://www.cdp.center/post/average-income-of-residents-in-eu-cities-2013-2022-list-of-the-leaders-is-changing
ΦΩΤΟ: Κορυσχάδες/Νικόλας Μάστορας (travel.gr)
