Διαδικασία για την ένταξη του αποκριάτικου δρώμενου «Πανάρατος» στον Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς ξεκινά στο Καρπενήσι, με στόχο τη θεσμική κατοχύρωση και διασφάλιση της συνέχισής του στις επόμενες γενιές.
Μετά τη δεύτερη συνεχόμενη επιτυχημένη αναβίωσή του, το ιστορικό λαϊκό θεατρικό δρώμενο, που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της αποκριάτικης ταυτότητας της πόλης για περισσότερα από 130 χρόνια, εισέρχεται σε μια νέα φάση. Η πρωτοβουλία για την ένταξή του στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού έρχεται ως φυσική εξέλιξη της συστηματικής προσπάθειας αναβίωσης, τεκμηρίωσης και εμπλουτισμού του.
Καθοριστική θεωρείται η συμβολή της επί σειρά ετών διευθύντριας του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, Κατερίνας Πολυμέρου-Καμηλάκη, η οποία είχε καταγράψει τις δύο εκδοχές του έργου στις αρχές της δεκαετίας του ’80, διασώζοντας πολύτιμο υλικό. Η ίδια έχει υπογραμμίσει την ανάγκη θεσμικής θωράκισης του δρώμενου, ώστε να διασφαλιστεί η διαχρονική του παρουσία.
Ο «Πανάρατος», λαϊκή θεατρική διασκευή της «Ερωφίλης» του Γεωργίου Χορτάτση, αποτελεί μοναδικό παράδειγμα μετάβασης από τη λόγια κρητική αναγεννησιακή δραματουργία στη ζωντανή λαϊκή παράδοση της Ρούμελης. Στην καρπενησιώτικη εκδοχή του, το έργο αποκτά αποκριάτικο, αισιόδοξο τέλος, με την ανάσταση των δύο ηρώων από τον Χάρο, συμβολίζοντας τη νίκη της ζωής και τη μετάβαση από τον χειμώνα στην άνοιξη.
Η ενεργή συμμετοχή παλαιότερων και νεότερων γενεών, η οργανωμένη σκηνική του παρουσία τα τελευταία δύο χρόνια και η αποδοχή από την τοπική κοινωνία ενισχύουν τον φάκελο τεκμηρίωσης. Στόχος είναι η αναγνώριση του «Πανάρατου» ως στοιχείου ζωντανής πολιτιστικής κληρονομιάς, που δεν αποτελεί απλώς αναβίωση ενός εθίμου, αλλά ενεργό και δυναμικό κομμάτι της σύγχρονης πολιτιστικής ταυτότητας του Καρπενησίου.
