Γράφει ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΣΑΜΠΡΑΣ

Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ευρυτανίας

______

Η Ευρυτανία δεν χρειάζεται φιλανθρωπία. Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ως αυτό που πραγματικά είναι, μια περιοχή με εξαιρετικό δυναμικό που ασφυκτιά μέσα σε δομές σχεδιασμένες για άλλες πραγματικότητες. Το οικονομικό μοντέλο δεν είναι απλώς ανεπαρκές, είναι ενεργά εχθρικό προς την ανάπτυξη που η ίδια η περιοχή θα μπορούσε να παράγει.

Υπάρχουν περιοχές που δεν φτωχαίνουν επειδή αποτυγχάνουν, φτωχαίνουν επειδή το σύστημα δεν τις αφήνει να πετύχουν. Η Ευρυτανία είναι η πιο γλαφυρή περίπτωση αυτής της παγίδας στην ελληνική επικράτεια.

Με κατά κεφαλήν ΑΕΠ στα 10.300 ευρώ, μόλις το 60% του εθνικού μέσου όρου, και ανεργία που αγγίζει το 15%, διπλάσια του εθνικού δείκτη, η Ευρυτανία ζει εγκλωβισμένη σε ένα οικονομικό μοντέλο που αναπαράγει τη φτώχεια αντί να την αντιμετωπίζει. Και το χειρότερο, το μοντέλο αυτό φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, να λειτουργεί.

Η ψευδαίσθηση  του τουρισμού

Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει πάνω από το 60% του τοπικού ΑΕΠ. Για μια περιοχή με τέτοια φυσική ομορφιά, αλπικά τοπία, πυκνά ελατοδάση, καθαρά ποτάμια, 300+ χλμ. μονοπατιών, αυτό μοιάζει λογικό. Το πρόβλημα δεν είναι ο τουρισμός αυτός καθαυτός, αλλά η ακραία εποχικότητά του. Το 70% των εσόδων συγκεντρώνεται σε μόλις 4 μήνες, Δεκέμβριο-Μάρτιο. Τους υπόλοιπους 8 μήνες του χρόνου, η τοπική οικονομία λειτουργεί σε ρυθμό επιβίωσης.

Αυτό σημαίνει ότι επιχειρήσεις που χτίζονται γύρω από τον χειμερινό τουρισμό δεν μπορούν να δημιουργήσουν μόνιμες, βιώσιμες θέσεις εργασίας. Το αποτέλεσμα είναι εύγλωττο, το 95% των επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες, χωρίς τη δυνατότητα να επενδύσουν, να αναπτυχθούν ή να συγκρατήσουν ειδικευμένο προσωπικό.

Ο φαύλος κύκλος

Η εποχικότητα τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο με συγκεκριμένη λογική. Λιγότερες μόνιμες θέσεις εργασίας σημαίνει φυγή νέων. Φυγή νέων σημαίνει συρρίκνωση πληθυσμού. Συρρίκνωση πληθυσμού σημαίνει λιγότερη αγοραστική δύναμη, κλείσιμο επιχειρήσεων, μείωση υπηρεσιών. Και μείωση υπηρεσιών επιταχύνει περαιτέρω τη φυγή.

Τα νούμερα αφηγούνται αυτή την ιστορία με ακρίβεια. Μεταξύ 2011 και 2021, ο μόνιμος πληθυσμός μειώθηκε από 20.081 σε 17.428 κατοίκους (-13,2%). Το ποσοστό ηλικιωμένων άνω των 65 ετών ξεπερνά πλέον το 35%. Ο δείκτης γονιμότητας (1,23) είναι χαμηλότερος ακόμη και από τον ήδη χαμηλό εθνικό μέσο. Χωρίς παρέμβαση, η πρόβλεψη για το 2035 μιλά για περίπου 13.500 κατοίκους, αριθμός που θέτει υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα βασικών κοινωνικών υποδομών, όπως νοσοκομεία και σχολεία.

Το παράδοξο της αποκλεισμένης ανάπτυξης

Αυτό που καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα άδικη είναι ότι η Ευρυτανία αποκλείεται επίσης από τα εργαλεία που θα μπορούσαν να αλλάξουν την κατάσταση. Παραμένει εκτός Αναπτυξιακού Νόμου για τον τομέα του τουρισμού, ακριβώς τον τομέα που αποτελεί τον κορμό της οικονομίας της. Δεν υπάρχει ειδικό καθεστώς για ορεινές ζώνες, ούτε φορολογικά κίνητρα για εγκατάσταση επιχειρήσεων ή νέων οικογενειών. Ενώ και από το νέο πρόγραμμα για επιχειρήσεις που εξήγγειλε η Περιφέρεια Στερεάς θα μείνει εκτός το μεγαλύτερο μέρος των επιχειρήσεων.

Η Ευρυτανία δεν χρειάζεται φιλανθρωπία. Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ως αυτό που πραγματικά είναι, μια περιοχή με εξαιρετικό δυναμικό που ασφυκτιά μέσα σε δομές σχεδιασμένες για άλλες πραγματικότητες. Το οικονομικό μοντέλο δεν είναι απλώς ανεπαρκές, είναι ενεργά εχθρικό προς την ανάπτυξη που η ίδια η περιοχή θα μπορούσε να παράγει.